آشنایی با حقوق خانواده
غلامحسين ابراهيمي وكيل پايه‌ی يك دادگستري و مشاور حقوقي
E-Mail: hoghoogh@honarazin.ir

حضانت به معنی در آغوش گرفتن، پرورش دادن و نگهداری از کودک می‌باشد. به موجب ماده 1168 قانون مدنی نگهداری اطفال هم حق و هم تکلیف والدین است. در این ماده دو نکته قابل توجه قید شده است: یکی حق و دیگری تکلیف.
برای توضیح بیشتر ضروری است که به شرح ماده 1175 قانون مدنی استناد کنیم که بیان می‌کند: طفل را نمی‌توان از والدین یا از پدر و مادری که حضانت بر عهده اوست گرفت، چون حضانت حق والدین است و نمی‌توان مانع این حق قانونی شد، مگر در صورت وجود علت قانونی که در ادامه مطلب به آن اشاره خواهیم کرد.
در مورد نکته دوم که قید شده حضانت، تکلیف والدین می‌باشد لازم است به ماده 1172 قانون مدنی مراجعه کنیم؛ هیچ یک از والدین حق ندارد در مدتی که حضانت طفل به عهده اوست از نگهداری طفل امتناع کند. با توضیح این دو ماده متوجه شدیم که حضانت اطفال هم حق والدین و هم تکلیف قانونی آن‌هاست و این نگهداری اصولاً شامل تربیت اطفال هم می‌شود. هیچ یک از پدر و مادر نمی‌توانند این حق و تکلیف را از خود ساقط و یا به دیگری واگذار کنند، بلکه باید در مدت مقرر تکلیف قانونی خود را که از نظر حفظ نظم اجتماعی به نفع طفل برقرار شده انجام دهند و از این رو آن‌ها نمی‌توانند نسبت به عمل خود مطالبه اجرت نمایند، حتی اگر طفل صاحب دارایی هم باشد، بلکه می‌توانند فرد دیگری را برای حضانت طفل بگمارند که تحت نظر آن‌ها انجام وظیفه نماید. بنابراین حضانت طفل از قوانین آمره (تکلیفی) می‌باشد.